Những hạn chế khi thực hiện chống thất thu thuế thu nhập cá nhân và biện pháp khắc phục

Những hạn chế khi thực hiện chống thất thu thuế

- Thứ nhất, các văn bản quy phạm pháp luật về kiểm soát thu nhập cá nhân hầu như chưa được quy

định tại một văn bản quy phạm pháp luật có giá trị pháp lý cao mà thường nằm rải rác ở văn bản, quy

định của một ngành, một lĩnh vực cụ thể. Việc đó dẫn đến việc người có thu nhập chịu thuế khó tiếp

cận thông tin, khó khăn trong việc biết trách nhiệm của mình lẫn việc đi nộp thuế.

-  Thứ hai, hệ thống quản lý dữ liệu người nộp thuế còn phân tán và chưa có sự kết nối đồng bộ.

- Thứ ba, chưa thực sự có được sự công khai, minh bạch về tài chính của mỗi cá nhân. Việc này cần

phải có cơ quan kiểm định chuyên thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra.

- Thứ tư, cá nhân có thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau, chưa thể kiểm soát được.

- Thứ năm, các giao dịch được thực hiện chủ yếu bằng tiền mặt.

- Thứ sáu, hệ thống thanh toán qua ngân hàng chưa phát triển.

Những hạn chế của việc thực hiện chống thất thu nhập cá nhân là gì?

Nguyên nhân của những hạn chế khi thực hiện chống thất thu thuế

- Do ảnh hưởng của yếu tố xã hội và văn hóa đối với việc nộp thuế.

Thứ nhất, trình độ dân trí của các giai tầng trong xã hội, trong đó có người nộp thuế và người thu thuế. Đây là một trong những nhân tố tác động trực tiếp đến hiệu quả của quá trình thu thuế. Khi trình độ dân trí của người dân tăng lên thì họ sẽ ý thức được trách nhiệm xã hội của cá nhân và có thái độ tích cực đối với chính sách thuế.

Thứ hai, thái độ tâm lý và ý thức pháp luật của người nộp thuế cũng là một trong những yếu tố mang tính chất xã hội tác động đến quá trình thực thi thuế thu nhập cá nhân. Do mọi người luôn có tâm lý không muốn nộp thuế đầy đủ nên luôn tìm cách che dấu thu nhập cá nhân. Do đó, phương pháp khấu trừ tại nguồn chỉ có tác dụng đối với phần thu nhập từ cơ quan tổ chức, còn lại với những cá nhân hành nghề độc lập thường không thực hiện chế độ kê khai và nộp thuế một cách tự giác.

-  Do ảnh hưởng của nhân tố pháp luật đối với việc thu thuế thu nhập cá nhân.

Không thể phủ nhận rằng pháp luật đóng vai trò không thể thiếu trong việc định hướng những chuẩn mực xã hội. Một hệ thống pháp luật đầy đủ, dễ tiếp thu, dễ thực hiện sẽ làm cơ sở để người chịu thuế và người nộp thuế thực hiện theo. Thế nhưng, pháp luật của ta còn chưa thống nhất, các quy định pháp luật liên quan đến thuế thu nhập cá nhân còn lẻ tẻ, rời rạc trong nhiều văn bản pháp luật dẫn đến việc thực thi luật trên thực tế gặp khó khăn.

Nguyên nhân của những hạn chế trên là gì?

Sự phối hợp giữa các cơ quan là rất cần thiết, nên quy định chi tiết về vấn đề này trong Luật.

-  Do điều kiện về kỹ thuật và công nghệ thông tin còn chưa phát triển tốt làm cho việc kiểm soát

thuế thu nhập cá nhân qua Internet chưa phát hay 100% hiệu quả.

Các biện pháp kiểm soát chống thất thu thuế đã xây dựng từ trước

Theo thông lệ quốc tế, việc kiểm soát thu nhập cá nhân ở các quốc gia đều thực hiện theo các biện pháp này, Việt Nam cũng công nhận và lĩnh hội, tiếp thu; cụ thể hóa các biện pháp này thông qua Luật thuế, Luật quản lý thuế qua từng thời kỳ.

Xây dựng và hoàn thiện các quy định của pháp luật.

Nội dung của phương pháp này là xây dựng và hoàn thiện các quy định của pháp luật về minh bạch và kiểm soát thu nhập cá nhân; thiết lập và duy trì cơ chế phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong kiểm soát thu nhập cá nhân. Đây là biện pháp có tính chất căn bản và tiền đề, nhằm giúp cho Nhà nước có thể điều tiết được hoạt động kiểm soát thu nhập cá nhân trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, dựa trên nền tảng các quy định của luật pháp về minh bạch thu nhập và công khai hóa thông tin.

Quản lý thu nhập cá nhân thông qua tài khoản cá nhân.

Phương pháp này được đánh giá là rất hiệu quả, vì nó cho phép Nhà nước kiểm soát được phần lớn các thu nhập hợp pháp của cá nhân thông qua các tài khoản của họ mở tại ngân hàng. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay việc cá nhân có tài khoản ngân hàng chưa phải là 100% dân số.

Khấu trừ tại nguồn.

Phương thức khấu trừ tại nguồn được áp dụng đối với những trường hợp xác định được cơ quan chi trả thu nhập. theo đó, cơ quan chi trả thu nhập phải có nghĩa vụ khấu trừ phần thuế thu nhập phải nộp của mỗi cá nhân trước khi chi trả phần thu nhập của họ (lương). Cơ quan hoặc người được ủy nhiệm khấu trừ sẽ được trích lại một tỉ lệ thù lao nhất định, xong phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về nghĩa vụ khấu trừ thuế thu nhập trước khi chi trả thu nhập. Phương pháp này được đánh giá là có ưu điểm ở chỗ là: thu kịp thời ngân sách Nhà nước, hạn chế được hiện tượng trốn thuế, kê khai không trực tiếp từ đối tượng chịu thuế, hơn nữa chi phí thấp, quy trình quản lý đơn giản.

Các biện pháp kiểm soát chống thất thu thuế.

Áp dụng cơ chế tự khai, tự nộp thuế thu nhập cá nhân.

Phương thức này là cơ chế quản lý thuế trong đó đối tượng nộp thuế tự kê khai thu nhập và gửi cho cơ quan thuế. Cơ quan thuế kiểm tra, xác định số thuế phải nộp dựa trên số liệu kê khai về thu nhập, các khoản được khấu trừ, và có quyền sử phạt vi phạm hành chính nếu người nộp thuế có hành vi khai man. Đây là một phương thức quản lý hiện đại, được áp dụng ở nhiều nước tiên tiến trên thế giời vì phương thức này được đánh giá là có tác dụng khuyến khích tính tự giác. Tuy nhiên, ở Việt Nam ưu điểm lớn nhất của phương pháp này lại là tiết kiệm công sức của cơ quan thu thuế để tập trung vào quá trình rà soát, kiểm tra tính xác thực của việc nộp thuế.

Cấp mã số thuế cá nhân cho toàn dân.

Việc cấp mã số thuế công khai cho toàn dân được đánh giá là biện pháp quản lý thuế rất hiệu quả, vì chỉ có cấp mã số thuế đầy đủ thì mới quản lý được đầy đủ các đối tượng nộp thuế và từ đó kiểm soát được thu nhập của cá nhân thông qua quá trình phát sinh thu nhập chịu thuế.